De tuinsafari: inleiding Heteroptera (wantsen) en Homoptera (cicaden en bladluizen)

Inleiding Wantsachtigen (Hemiptera)

Op deze pagina vond je in het verleden het volledige wantsenoverzicht. Maar omdat die pagina te groot werd, met name voor de bezoekers met een modem, is deze pagina opgedeeld in een aantal subpagina's. Hieronder tref je daarvan een uitwerking aan. Als je de naam weet van het beestje of de familie die je zoekt, dan kun je ook onze zoekmachine onderaan deze pagina gebruiken. De uitwerking hieronder tref je ook aan in de onderste van de twee balken aan de top van deze pagina.

1 Schildwantsen, 2 Blindwantsen, 3 Overige wantsen, 4 Cicaden, 5 Bladluizen.

Wantsachtigen vormen een groep van insecten die allemaal naaldvormige kaken hebben. Hiermee doorboren ze prooidieren die worden leeggezogen of ze steken die "snavel" in planten en zuigen daar voedingsstoffen uit. Ze worden dan ook wel snaveldragers of snavelinsecten genoemd. Tot de wantsachtigen behoren in de eerste plaats de wantsen zelf, die dan ook "echte wantsen" worden genoemd en verder de cicaden (de bekendste zijn de zogenaamde 'spuugbeestjes') en de bladluizen. Jonge wantsen noemen we nimfen, omdat ze sterk op hun ouders lijken. Ze beginnen hun leven dus niet als made of rups.

Links: wantsen leven op planten, in het water, maar ook op het water, zoals deze schaatsenrijder. Rechts: baby-wantsen lijken veel op hun ouders, maar zijn vaak anders gekleurd.

Wetenschappelijk gezien vallen de wantsachtigen in twee groepen uiteen. Allereerst de echte wantsen, die heteroptera worden genoemd omdat hun vleugels ongelijk zijn. De bovenvleugel is deels een dekschild, deels een vliezige vleugel, daaronder zit een geheel vliezige vleugel. De tweede groep bestaat uit wantsachtigen met twee gelijke vleugels. Deze groep heet Homoptera en bestaat uit de cicaden en de bladluizen. Cicaden hebben vaak een paar dekvleugels, met daaronder een paar vliezige vleugels, bladluizen hebben twee paar identieke vleugels die sterk aan die van wespen en vliegen doen denken. Door de grote verschillen die er zijn tussen de echte wantsen en de bladluizen, zijn er wel mensen die vinden dat ze ten onrechte in één orde zijn ondergebracht.

Een schildwants zoals links en een bladluis zoals rechts lijken voor geen meter op elkaar.

Wantsen behoren niet tot de grootste insecten die er zijn. De grootste wantsen, zoals sommige schild- en waterwantsen mogen dan in de buurt komen van de 3 centimeter, er zijn heel veel kleine soorten. Cicade's zijn over het algemeen nog wat kleiner dan wantsen en bladluizen zijn allemaal heel erg klein. Alleen de zangcicaden zijn soms erg fors. Deze dieren zijn bij veel mensen bekend van hun vakanties naar Zuid-Frankrijk of Italië, waar ze de nacht opvrolijken met hun soms doordringende getsjirp. Zangcicaden komen in Nederland niet voor. In België vinden plaatselijk we maar één soort en die zingt heel weinig opvallend. Bladluizen zuigen allemaal aan planten en ook de meeste cicade's zijn planteneters. Bij de echte wantsen vinden we veel plantenzuigers, maar ook veel roofdieren. Opvallend veel wantsen zuigen zowel aan planten als aan dode dieren. Voor de mens zijn veel wantsachtigen als schadelijk aan te merken: bladluizen zijn het ergst, maar aardappels hebben soms te lijden van een cicade en op kool en appels vinden we zeer schadelijke schildwantsen. Een heel aantal schildwantsen laat bovendien een stinkend spoor achter op de planten waar ze op gezeten hebben. Sommige cicaden injecteren in de plant een stof waar deze ziek van wordt en bladluizen zijn vooral schadelijk door hun massale optreden, waaraan een plant uiteindelijk kan bezwijken. Verder verspreiden met name cicaden een aantal plantenziekten, zoals schimmels die van plant naar plant worden gebracht. Toch zijn er ook nuttige soorten, vooral bij de schild- en roofwantsen. Die eten graag andere lastige dieren, zoals kevers en bladluizen. Arma custos bijvoorbeeld wordt wel gekweekt om snuitkeverplagen te bestrijden.

Sommige wantsen, zoals de Groene Appelwants, links, zijn erg schadelijk, terwijl andere, zoals Arma custos, rechts, juist heel nuttig zijn.

Bezoek ook Hania's Photographer's Pages (in het Engels) met onder meer foto's van Nederland, Duitsland, China en de Verenigde Staten.